شايد شما هم با اين جمله موافق باشيد كه هر چه فناوري پيشرفت ميكند، دردسرها و مشكلات زندگي بشر نيز بيشتر ميشود. كارمندان مجبورند ساعتها پشت ميز كار خود و بدون هيچ حركتي بنشينند و همين بيتحركي اثرات سوء زيادي را به دنبال دارد. از سوي ديگر، استفاده از رايانه آنقدر فراگير شده كه كودكان ما از همان سنين پايين كار با آن را ياد گرفته و از صبح تا شب، به جاي ورزش و فعاليت و بازيهاي سالم، پشت آن مينشينند و بازي ميكنند.
تمام اين موارد بخشي از اثرات منفي اين فناوري نوين بهشمار ميرود. بعلاوه كار مداوم با رايانه عوارض جدي و گاهي جبرانناپذيري روي اندامهاي مختلف بدن باقي ميگذارد كه سلامت انسانها را به خطر مياندازد. رايانه، بلاي جان انسانها
بهرغم اين كه رايانهها زندگي بشر را راحتتر كردهاند، ولي گذراندن ساعتهاي طولاني در مقابل صفحه آن سلامت انسان را در معرض خطر قرار ميدهد، اگر چه بيشتر آنها آسيبهاي موقتي و گذرا هستند، ولي گاهي تداوم همين آسيبهاي جزئي، خطرات بسيار جدياي را از لحاظ پزشكي براي كاربران به دنبال ميآورد و گاهي باعث ناتواني در عضوي از بدن ميشود. شايد آگاهي از خطراتي كه كاربران رايانهها را تهديد ميكند، بتواند آمار آسيبهاي ناشي از آن را كاهش دهد. به طور كلي چند دسته از بيماريهاي شايع هستند كه طي كار با رايانه بروز ميكنند.
استفاده اشتباه و دائم از ماوس هنگام كار با رايانه ميتواند به دست كاربران صدمه وارد كند. درد، ناتواني و لرزش و بيحسي ساعد و دست نخستين نشانههاي فشار بيش از حد به تاندونها و عصبها به دنبال حركتهاي نادرست هنگام كار با ماوس رايانه است. به گفته متخصصان مجمع اعصاب آلمان، كليكهاي دائم با ماوس و وضعيت غيرطبيعي و نادرست دست هنگام كار با آن، ابتدا باعث آسيبديدگي بافتها ميشود كه همين مساله در طولاني مدت منجر به التهابات رشتههاي عصبي ميشود.
در ضمن متخصصان معتقدند هنگام آغاز عوارض و ناراحتيهاي دست اين امكان وجود دارد كه در مغز ارتباطي بين دردها و كار با ماوس و كليك كردن با آن ايجاد شود و به دنبال آن تنها با كليك كردن ماوس رايانه،دردها آغاز شود و صدمات آن تا ساعد و بازوها نيز ادامه پيدا كند.سندرم كانال مچ: از شايعترين بيماريهاي ناشي از كار با رايانه به شمار ميرود چرا كه مچ دستها هنگام كار، هميشه حالت خميده داشته و دستها و انگشتان بهطور مداوم و بدون هيچ استراحتي در حال فعاليت هستند.
سندرم كانال مچ زماني رخ ميدهد كه عصب مديان دست (median nerve) كه از بازو به سمت دستها كشيده شدهاست در ناحيه مچ، تحتفشار قرار گيرند و مدام منقبض شوند.
اين عصب، احساس را در كف دست، شست و انگشتها ايجاد كرده و با ضربههاي وارده به عضلات دست، باعث حركت انگشتها و شست دست ميشود. در واقع كانال مچ، مسير سخت و باريك عبور رباطها و استخوانها در كف دست است كه اعصاب و تاندونها از آنجا ميگذرند. آسيب و تورم تاندونها در اين ناحيه باعث تحت فشار قرار گرفتن اعصاب مديان و در نتيجه بروز درد، ضعف و بيحسي در دستها و مچ ميشود. اين حالت معمولا بر اثر كار زياد با موس رايانه رخ ميدهد.
اين سندرم در مراحل پيشرفته حتي امكان انجام كوچكترين كارها از قبيل بلند كردن اجسام سبك، شستن لباس و حتي بلند كردن بچه را نيز از فرد مبتلا ميگيرد. در اين حالت فرد درد زيادي را متحمل ميشود و در دست خود احساس سوزش و بيحسي ميكند.
اين علائم بيشتر در 3 انگشت اول و كف دست احساس ميشود و گاهي هنگام خواب هم بيمار را رها نميكند. اين مشكل ممكن است يك مچ يا هر دو مچ را درگير كند. اگر شما هم جزو افرادي هستيد كه بهطور مداوم با رايانه و موس كار ميكنيد و چنين علائمي داريد، بايد سريعا مراحل درماني را آغاز كنيد. درمان معمولا با استراحت دادن به دست آغاز ميشود.
معمولا با كاهش فعاليت و اصلاح نحوه قرارگيري دستها هنگام كار با رايانه، مشكل پس از مدتي برطرف ميشود، ولي در مواردي كه بيماري به مرحله حاد رسيده و اينگونه درمانها پاسخگو نيستند، تنها راه چاره، عمل جراحي است كه براي اصلاح تاندونها و اعصاب تحتفشار صورت ميگيرد. در اصل جراحي آخرين گزينه درماني محسوب ميشود.
البته متخصصان معتقدند با استفاده از روشهاي كاري آرگونوميك ميتوان با بروز اين عارضه مقابله كرد.
به عنوان مثال بسياري از برنامههاي عملكردي ماوس را ميتوان به كمك صفحه كليد انجام داد و برنامه دابل كليك ماوس را ميتوان به حلقه گردان وسط ماوس منتقل كرد. همچنين بهتر است اندازه ماوس متناسب با اندازه دست كاربر انتخاب شود. سطوح سرد محل قرارگيري دست بر روي پد ماوس نيز زمينه را براي التهابات مساعد ميكند. تمرينات چرخشي مچ دست و حركت دادن دست و بازوها و استراحتهاي كوتاه حين كار ميتواند به رفع خستگي و تشنجزدايي عضلات دست كمك كند. دردهاي ناحيه فوقاني بدن
مشكلات كمر، گردن و شانهها از ديگر مشكلات شايع كار با رايانه است. بخصوص در كاربران، درد ناحيه پاييني كمر بسيار گسترده بوده، به اين دليل كه بدن و عضلات كمر به خاطر نشستنهاي طولانيمدت تحت فشار قرار گرفته وضعيت نابهنجاري هنگام كار با رايانه داشته است.
گاهي تنها داشتن يك صندلي مناسب كافي نيست و بهتر است در فواصل مختلف از جاي خود بلند شده و كمي تحرك داشته باشيد. اين عدم تحرك در فاصله زماني طولاني باعث كاهش گردش خون در عضلات، استخوانها و تاندونها شده و خستگي مفرط و سفتي و درد عضلات كمر، گردن و شانهها را به همراه خواهد داشت.
تمايل سر به سمت عقب هنگام كار با رايانه باعث بروز درد در ناحيه گردن و شانهها ميشود و اين زماني رخ ميدهد كه مانيتور بالاتر از حد سر و گردن قرار گرفته باشد. اندازه مانيتور با زاويه چشمهاي شما بايد طوري باشد كه بالاي آن در موازات يا پايينتر از چشمهاي شما قرار گيرد. زماني كه همزمان روي مطلبي كار ميكنيد و به مانيتور هم چشم ميدوزيد، ، اين كار باعث ايجاد درد و سفتي ناحيه گردن ميشود.
اگر بتوانيد مطلبي را كه روي آن كار ميكنيد در زاويه و ارتفاعي در حد مانيتور قرار دهيد، اين مشكل حل خواهد شد. كشيدگي و درد شانهها هم زماني بروز ميكند كه فاصله دست كاربر تا موس زياد باشد. موس رايانه بايد در نزديكي كيبورد باشد، بهطوري كه افراد راست دست و چپ دست براحتي و بدون هيچگونه اعمال فشار و كششي به آن دسترسي داشته باشند. چشمهاي قرمز و خسته
مشكلات چشمي نيز از ديگر عوارض ناشي از كار با رايانه بهشمار ميرود. استفاده طولانيمدت از چشمها در فاصله يكسان باعث خستگي ميشود. ساختار چشم انسان بهطور طبيعي بهگونهاي است كه بيشتر براي مشاهده اشياي 6 متر به بالا تعبيه شده و براي مشاهده آنها در فاصله نزديكتر، فشار زيادي به ماهيچههاي چشم وارد ميشود.
افرادي كه مدت زيادي را جلوي صفحه مانيتور مينشينند معمولا با عوارض چشمي چون خستگي چشمها، آبريزش چشم، خارش، تاري ديد و دوبيني، سرگيجه، حالت تهوع، قرمزي و سوزش چشم، تغيير در درك رنگها و نيز سردرد روبهرو ميشوند. مشكلات چشمي ناشي از كار با رايانه بيشتر بر اثر تماس طولانيمدت با صفحه مانيتور، كاهش تعداد پلكزدنها، نور كم محيط، وضعيت نامناسب قرار گرفتن در مقابل رايانه و خيره شدن بيش از حد به مانيتور ايجاد ميشود.
بهطور طبيعي در زمان مشاهده تلويزيون يا كار با رايانه، خود به خود تعداد پلكزدن كاهش مييابد، بويژه اگر در محيطي خشك و گرم قرار داشته باشيد، باعث خشك شدن مخاط چشمي ميشود. افزايش استرس در انجام كارها
با پيدايش رايانه و سادگي و سرعت انجام كارها، كاربران مدام درتلاشند كه كارهاي خود را هر چه سريعتر انجام دهند و همين استرس ناشي از انجام كارها، فشار زيادي به افراد كاربر وارد ميكند. مشكلاتي از قبيل سردردهاي مداوم، بيخوابي، كاهش اشتها، افسردگي، كمردرد و معده درد، بالا رفتن فشار خون و بيماريهاي قلبي، مقاومت بدن را در مقابل بيماريهاي كاهش ميدهد و دچار ضعف ميكند.
كودكان و بازيهاي رايانهاياين روزها بيشتر كودكان ساعات زيادي از روز را صرف استفاده از رايانه و بويژه بازيهاي رايانهاي ميكنند. تمام بيماريهايي كه در قسمتهاي قبلي اشاره كرديم، ممكن است در اين كودكان هم بروز كند.
در سراسر جهان حدود 17 ميليون كودك و نوجوان از اينترنت و رايانه استفاده ميكنند و ايران در ميان 178 كشور، مقام 87 جهان را به خود اختصاص داده است. با گذراندن زمان طولاني استفاده از رايانه و بازيهاي رايانهاي، كودكان و نوجوانان كمتر در جمع خانواده و دوستان و اجتماع حضور مييابند و رفتارهاي اجتماعي در آنها رشد نميكند و كمكم به انزوا كشيده ميشوند.
مخربترين مشكلاتي كه بازيهاي رايانهاي براي كودكان و نوجوانان ايجاد ميكند، مشكلات بينايي وچشمي است. بهطور عادي انسان در هر دقيقه 15 بار پلك ميزند ولي به خاطر تمركز زياد كودك به مانيتور، تعداد پلك زدنهاي او در ساعت كم شده و همين مساله باعث خشكي، تاري ديد، خارش، قرمزي و آبريزش چشمهايش ميشود.
كودكان و نوجوانان ساعتها در خانه و كافينتها مشغول انجام بازيهاي رايانهاي يا كار با اينترنت ميشوند و همين مساله باعث كم تحركي يا بيتحركي آنها ميشود. علاوه بر اين، مصرف تنقلات شيرين و چرب چون شكلات، پفك و غذاهاي آماده در فاصله زماني كار با يارانه، كمكم باعث چاقي و اضافه وزن كودك ميشود و همين بازيها، جاي ورزش و فعاليتهاي سالم را از كودك و نوجوان گرفته و هر روز بر مشكلات جسمي و روحي آنها ميافزايد.
در اين زمينه شما والدين نقش بسيار مهمي در پيشگيري از بروز چنين مشكلاتي داريد و ميتوانيد با راهنمايي كودكان و نوجوانان خود و مراقبت از آنها، كمك زيادي به اين عزيزان كنيد. به طوري كه نشستن پشت ميز رايانه، نحوه صحيح كار با موس و كيبورد و فاصله چشم با صفحه مانيتور را به آنها آموزش دهيد و ساعات روز آنها را تقسيم بندي كنيد تا تمام روز خود را صرف بازي و كار با رايانه نكنند.
فرزندان خود را بيشتر در فعاليتهاي اجتماعي و خانواده درگير كنيد. زماني كه فرزندانتان از رايانه يا اينترنت استفاده ميكنند، به كار آنها نظارت داشته باشيد يا بهطور غيرمستقيم كنترلشان كنيد.
رايانه به عنوان يك وسيله آموزشي، تفريحي و كاري در عصر ما كمك زيادي به سرعت و سادگي كارها كرده و فناوري مفيدي به شمار ميرود، ولي اين به شرطي است كه سلامت انسان را فداي آن نكنيم.
كمي از رايانه فاصله بگيريد!
ميتوان بسياري از بيماريهايي از كه براثر استفاده پياپي از رايانه ايجاد ميشود، با تصحيح عادات بهبود بخشيد و حتي از بين برد. رعايت موارد زير، بيماريهاي ناشي از كار با رايانه را كاهش ميدهند.
• از ميزهاي مناسب و راحتي استفاده كنيد و مانيتور را طوري تنظيم كنيد كه يا همسطح چشمها بوده يا كمي پايينتر از حد چشمها باشد.
• كيبورد را طوري قرار دهيد كه آرنج راحت در كنار بدن قرار گرفته و ساعد دستها همسطح با كيبورد باشد.
• صندلي را طوري قرار دهيد كه پاها خيلي راحت روي زمين قرار گيرد در غير اين صورت از يك زيرپايي چوبي در زير پا استفاده كنيد تا پاهايتان راحت باشد.
• هميشه هنگام كار با رايانه، گاهي به خود استراحت دهيد و از پشت ميز بلند شويد يا همان پشت ميز حركات كششي انجام دهيد تا بدنتان از خستگي كار رها شود.
• براي جلوگيري از دردهاي ناحيه مچ، انگشتها و دست، موس را نزديك كيبورد قرار دهيد تا دست راحتتر حركت كند.
• در استفاده از موس، به جاي اين كه تنها از مچ دست كمك بگيريد، سعي كنيد از تمام دستتان بهره ببريد.
• موقع تايپ، آرام و آهسته اين كار را انجام دهيد و زماني كه با كيبورد كاري نداريد، دستهايتان را آزاد كنيد تا از فشار و گرفتگي رها شوند.
• از تابش نور مستقيم خورشيد يا نور لامپ روي صفحه مانيتور بشدت خودداري كنيد و مانيتور را هميشه پشت به پنجره و لامپ قرار دهيد تا نور منعكس نشود.
• مانيتور را نزديك به صورت و بدن خود قرار ندهيد و بعد از هر نيم تا يك ساعت كار، چشم خود را از صفحه برداشته و دور را نگاه كنيد تا ماهيچههاي آن كمي استراحت كنند.
• در زمان استفاده از موس يا موقع تايپ، دست خود را صاف روي موس و كيبورد قرار دهيد و از ايجاد هرگونه انحنا در مچ و انگشتها خودداري كنيد تا دچار مشكل سندروم كانال مچ نشويد.
دنیای حرفه و فن www.herfe-rszy.blogfa.com
منبع: جام جم آنلاین، ندا اظهري