راهکارهای عملی برای جلو گیری از مسمومیت با گاز co

مقدمه

سال گذشته با كاهش كم‌نظیر دما و سرمای شدید اواخر پاییز و ماه‌های زمستانی،كار به جایی رسید كه سازمان پزشكی قانونی بر خلاف روال معمول، آمار تلفات ناشی از تصادفات و مسمومیت با گاز CO را تنها در یك هفته و فقط در روزهای ۱۶ تا ۲۱ دی ماه ۸۶ اعلام كرد تا هموطنان نسبت به وسایل گرمایی و نحوه استفاده از آنها دقت بیشتری داشته باشند.

فوت ۶۸ نفر از هموطنان بر اثر مسمومیت با این گاز كه به مرگ خاموش معروف است در یك هفته و آمار ۱۰۲۴ نفر در طول سال ۸۶ آماری نیست كه بتوان ساده از آن عبور كرد، خصوصا كه توجه به اصول ساده استفاده درست از وسایل گرمایشی، بهترین و ساده‌ترین راه پیشگیری از مسمومیت و خطر ناشی از این گاز است.

توصیه های دکتر رضوانی معاون آموزشی اورژانس کشور

وی می‌گوید: متاسفانه هر‌ساله با شروع فصل سرما، شاهد افزایش مرگ‌های ناشی از مسمومیت با گاز منواكسیدكربن هستیم.

او با اشاره به این‌كه احتمال تشكیل این گاز كشنده بر اثر سوختن هرگونه ماده سوختنی بویژه در فضای بسته و فاقد اكسیژن وجود دارد، ادامه می‌دهد: عوامل متعددی در چگونگی بروز و شدت علائم مسمومیت نقش دارند كه از آن جمله می‌توان به غلظت این گاز در محیط، سن بیمار، وجود بیماری زمینه‌ای قلبی یا مغزی و تعداد تنفس فرد اشاره كرد.

به گفته فرهادی، اولین علامت مسمومیت با این گاز، سردرد و سرگیجه است كه با پیشرفت مسمومیت، اختلال در تمركز حواس و تحریك‌پذیری، ضعف، تهوع و اختلال در تشخیص نیز به علائم بالا اضافه می‌شود و چون مسمومیت با گاز منواكسیدكربن تدریجی و پیشرونده است، فرد با از دست دادن قدرت عكس‌العمل خود، دچار مرگ تدریجی می‌شود.

معاون آموزشی اورژانس ادامه می‌دهد: استفاده از وسایل گرمایشی استاندارد به منظور پیش گیری از این مسمومیت از اهمیت بالایی برخوردار است. كنترل و انسداد منافذ مسیر دودكش قبل از راه‌اندازی بخاری، بهترین راه پیش گیری از بروز حوادث مسمومیت به شمار می‌رود و دقت و توجه به داغ بودن دودكش نیز بهترین وسیله آزمایش سلامت دودكش است. همچنین داشتن كلاهك مخصوص برای دودكش در پشت‌بام‌ها برای جلوگیری از خاموش شدن بخاری و به دنبال آن انتشار گاز CO اهمیت بالایی دارد.

او در ادامه می‌گوید: در صورت استفاده از وسایل گرمایشی مانند بخاری و شومینه، نباید تمامی روزنه‌های جریان هوا در منزل و بویژه اتاق خواب مسدود شود. همچنین از نصب آبگرمكن در حمام و روشن كردن شعله‌های اجاق گاز در آشپزخانه برای گرم نگه داشتن محیط داخل خانه باید جدا خودداری كرد.

به گفته فرهادی، خارج كردن فرد مسموم از محیط آلوده و بردن او به هوای آزاد از اقدامات اولیه درمان به شمار می‌رود، همچنین باز كردن یقه و كمربند مسمومان، باز نگه داشتن راه‌های هوایی و تماس با اورژانس ۱۱۵ در مراحل بعدی درمانی باید مورد توجه قرار گیرد.

● بخاری بدون دودكش، ممنوع‌

یكی از خطراتی كه هم‌اكنون جامعه را تهدید می‌كند، وجود بخاری‌های بدون دودكش است؛ چون این بخاری‌ها نباید به هیچ وجه برای فضای بسته استفاده شود، اما متاسفانه برخی افراد ناآگاهانه آن را برای منازل یا دیگر محیط‌ هایی كه فضای بسته دارند، استفاده می‌كنند كه موجب مسمومیت یا مرگ می‌شود.

مسمومیت ناشی از منواكسیدكربن در حمام، یكی از مواردی است كه زیاد اتفاق می‌افتد، چون گرما و رطوبت موجود در حمام، باعث افزایش مسمومیت با این گاز می‌شود. امروزه مسمومیت ناشی از منواكسیدكربن به‌علت آپارتمان‌نشینی افزایش یافته است. در گذشته با وجود استفاده از زغال برای گرم كردن كه بیشترین خطر را برای مسمومیت دارد، وجود جریان هوا با توجه به نوع ساختمان‌ها، میزان مسمومیت‌ها بر اثر این گاز را كمتر می‌كرد.

یكی از مواردی كه باعث تشدید بیماری بیماران مزمن قلبی می‌شود، گاز منواكسید كربن نظیر آلودگی هواست، به گونه‌ای كه آمارها نشان می‌دهد مرگ‌ومیر این بیماران در روزهای آلوده سال بیشتر است.

● توصیه‌های سازمان آتش‌نشانی‌

سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی هر سال به منظور پیش گیری از خطراتی كه از این بابت جان مردم را تهدید می‌كند، موارد ایمنی زیر را به شهروندان توصیه می‌كند:

* حتما از وسایل گرمازای استاندارد استفاده كنید و این وسایل قبل از استفاده، توسط افراد متخصص بازبینی و سرویس شود.

* از به كار بردن وسایل حرارتی بدون دودكش در محیط‌های بسته جدا خود داری كنید.

* بخاری بدون دودكش اكسیژن محیط را مصرف می‌كنند و باعث تولید گاز سمی و كشنده CO می‌شود. از این وسایل هرگز در محیط‌های بسته بویژه حمام و اتاق خواب استفاده نكنید.

* قبل از استفاده وسایل حرارتی، از سلامت فنی آن و سالم بودن دودكش مطمئن شوید.

* از روشن كردن اجاق گاز و پیك‌نیكی و هر وسیله حرارتی شعله روباز بدون دودكش در فضاهای بسته خودداری كنید.

* از استاندارد بودن وسایل گرمایشی پیش از به‌كارگیری آنها اطمینان حاصل كنید.

* نقص فنی در وسایل حرارتی، موجب تولید گازهای سمی و كشنده می‌شود.

* قبل از روشن كردن وسایل حرارتی، دودكش آنها را بازدید كنید و از سلامت و باز بودن مسیر آنها مطمئن شوید، بخصوص در این ایام كه ریزش برگ‌های پاییزی گاه باعث مسدود شدن مسیر دودكش‌ها می‌شود. مسیر دودكش، موجب سرایت دود و گازهای سمی آن به داخل ساختمان و مرگ سكنه می‌شود.

* در صورت استفاده از بخاری‌های دستی حتما از سالم بودن فتیله‌ها و... مطمئن شوید و اگر از كرسی استفاده می‌كنید، دقت شود كه زغال چوب كاملا گداخته شود و مرتبا به منقل كرسی، هوا رسانده شود.

* تحت هر شرایطی عمل تهویه هوا را تسهیل كنید. به طور مثال، دریچه‌های باز كولر محل مناسبی برای تهویه هواست.

* دودكش تاسیسات و وسایل حرارتی ساختمان، علاوه بر سلامت كامل باید از نقاطی عبور كند كه امكان نشت و سرایت گازهای مضر به داخل اتاق و دیگر فضای ساختمان وجود نداشته باشد.

* پنجره یا در نیمه‌باز، به تهویه هوا بسیار كمك می‌كند.

* هرگز از بخاری‌های دستی برای گرم كردن هوای حمام استفاده نكنید، چون محیط حمام‌ كوچك است و اكسیژن محیط نیز بر اثر بخار آب به سطوح بالا رانده می‌شود و در نهایت به دلیل سوختن ناقص و ایجاد گاز منواكسیدكربن مسمومیت ایجاد خواهد شد.

* در صورت استفاده از وسایل گرمازای دودكش‌دار، حتما دود‌كش‌ها را معاینه و بررسی كنید. مسدود بودن دودكش‌های دیواری از عوامل مهم ایجاد مسمومیت و گازگرفتگی محسوب می‌شود.

* دودكش‌های غیرثابت (غیردیواری) را حتما كنترل كنید. این دود‌كش‌ها باید از مواد غیرقابل اشتعال و گالوانیزه (زنگ نزن) باشند و از مقاومت فیزیكی مناسبی برخوردار باشند.

* این نوع دودكش‌ها باید حتی‌الا‌مكان كوتاه و مستقیم و در محل اتصالات نیز كاملا محكم و غیرقابل نفوذ باشند.
* برای جلوگیری از برگشت دود و گازهای سمی به داخل دودكش و در نهایت به داخل محیط كه معمولا بر اثر گرفتگی یا وزش باد به وجود می‌آید باید دودكش‌ها دارای هواكش مخصوص باشند و كلاهك آنها حداقل ۶۰ سانتی‌متر از بلندترین نقطه ساختمان بالاتر باشد. استفاده مشترك از یك دودكش بسیار خطرناك است. دودكش‌های فلزی باید در مسیر خود با بست‌های مخصوص محكم شده باشند؛ به نحوی كه از جداشدن اتصالات جلوگیری شود.

* رنگ شعله آتش در بخاری‌ها و آبگرمكن‌ها باید كاملا آبی باشد، در غیر این صورت در سیستم سوخت‌رسانی یا فتیله دستگاه نقصی وجود دارد و باید سریعا آن را برطرف كرد.

* پس از نصب وسایل گرمازا و اطمینان از عملكرد صحیح آنها، مراقب باشید شیر فلكه گاز مخصوص دستگاه و نیز دودكش‌ها در معرض دستكاری كودكان و آسیب فیزیكی قرار نگیرد.

دنیای حرفه و فن www.herfe-rszy.blogfa.com

تحلیل از: روزنامه جام جم