همه چیز در باره بیماری ایدز

در حالی كه كشورهای پیشرفته جهان در طی چند دهه اخیر مشكل بیماری های واگیردار را تا حد زیادی حل كرده و تمامی توان و امكانات خود را برای مبارزه با بیماری های غیر واگیر منجمله بیمارهای قلبی – عروقی و سرطان ها متمركز كرده بودند ، ناگهان در سال 1981 میلادی (1360 شمسی ) نوعی بیماری عفونی در دنیا پیدا شد كه به سرعت درهمه نقاط جهان گسترش پیدا كرد و امید به ریشه كنی بیماری های واگیردار را حتی در كشورهای پیشرفته تبدیل به یأس نمود. این بیماری كه به صورت یك مشكل عمده بهداشتی خود را نشان دادAIDS نام دارد . در این بیماری دستگاه دفاعی بدن شدیداً دچار اختلال می شود.

عامل بیماری نوعی ویروس است كه مبداء اولیه آن كاملاً مشخص نیست .

راه های عمده سرایت ایدز عبارت اند از :

تماس های جنسی با افراد آلوده.

تزریق خون و فراوردهای آلوده آن، استفاده از سرنگ های مشترك ، به خصوص در بین معتادان تزریقی و به كار بردن ابزار و وسایل آلوده.

انتقال از مادر آلوده به جنین

به طور كلی دو گروه سنی بیشتر گرفتارایدزمی شوند:

بالغین در سنین 20 تا 45 سال

شیر خواران و نوزادان

هر چند بیماری ایدز در حال حاضر جزء مسایل حاد بهداشتی كشور ما نیست ، ولی افزایش موارد آلودگی و بیماری از سال 1366 به بعد كه اولین مورد آن در كشور شناخته شد ، ازیك سو، و قرار گرفتن ایران در منطقه آسیا كه هر سال به طور فزاینده ای مورد آن زیادتر می شود ازسوی دیگر ، ایجاب می نماید با به كارگیری راه های مؤثر پیشگیری ، از انفجار این آتشفشان خاموش جلوگیری شود . خوشبختانه وجود اعتقادهای مذهبی و پای بندی خانواده های ایرانی به اصول و اخلاق اسلامی، خود یكی از راه های مؤثر كنترل و پیشگیری از آلودگی و بیماری است .

تعریف

چون در بعضی از كشورهای جهان به واسطه نبود امكانات ، تشخیص آزمایشگاهی ایدز مقدور نیست ، وجود بعضی از علائم زیر در بزرگسالان و كودكان ممكن است نشانه ای از ایدز باشد.

ایدز در افراد بالغ

ایدز در شخص بالغ با وجود دست كم دو علامت اصلی ، همراه با حداقل یكی از نشانه های فرعی زیر مشخص می شود ، مشروط بر این كه برای نارسایی ایمنی و نقص دستگاه دفاعی بدن علت مشخص از قبیل سرطان ، سوء تغذیه شدید و یا سایر علل شناخته شده وجود نداشته باشد.

علائم اصلی

كاهش وزن بیشتر از 10 درصد

اسهال مزمن بیشتر از یك ماه

تب های متناوب یا ثابت بیش از یك ماه

علائم فرعی

سرفه پایدار به مدت بیش از یك ماه

عفونت پوستی منتشر همراه با خارش

تب خال های عود كننده

برفك دهانی

عفونت تب خالی مزمن پیشرونده و منتشر، بزرگ شدن عمومی غدد لنفی در واقع بیماری ایدز ، مجموعه ای از علائم است كه در اثر نقص دستگاه دفاعی بدن انسان و علائم مربوط به عفونت های فرصت طلب ، خود را نشان می دهد.

عوامل بیماری

عامل بیماری زا ویروسی است كه قدرت آلوده كنندگی و سرایت پذیری بالایی دارد و به نام ویروس نقص ایمنی انسان یا H.I.V نامیده می شود، زیرا موجب ضعف دستگاه دفاعی بدن انسان را فراهم می آورد .

ویروس ایدز در بدن انسان مراحل مختلفی را طی می كند كه یكی از آنها دوره فعالیت پنهانی است. در این مرحله ویروس در حال رشد و تكثیر است و پس از آن كه شرایط از هر نظر آماده شد، حملات خود را شروع می كند و سبب نابودی سلول های دفاعی و مرگ انسان می شود. آلودگی به ویروس در تمام دوران زندگی انسان ادامه پیدا می كند .

تنها خون، ترشحات جنسی مردانه و زنانه و شیر مادر آلوده در انتقال بیماری دخالت دارد كه از این راه ها آلودگی انتقال پیدا می كند .

چون ویروس ایدز نمی تواند به مدت طولانی در محیط خارج از بدن به حیات خود ادامه دهد ، تماس های عادی در محیط كار ، اجتماع و مدرسه باعث انتقال بیماری نمی شود؛ ویروس ایدز به شدت به حرارت حساس است.

راه های سرایت

شناخت راه های انتقال بیماری در پیش گیری از آلودگی بسیار مؤثر است .

ویروس مولد ایدز از چند راه عمده زیر، از فرد آلوده به شخص سالم منتقل می شود:

سرایت از راه تماس جنسی

شایع ترین راه سرایت آلودگی، تماس جنسی است . آلودگی از راه تماس جنسی 80 درصد كل موارد را شامل می شود.

سرایت از راه خون و فراورده های خونی

استفاده از خون و فراورده های خونی آلوده به ویروس ایدز، یكی دیگر از راه های انتقال است . با وجود این كه قدرت آلوده كنندگی خون و فراورده های آن زیاد است، خطر سرایت از این راه 3 تا 5 درصد می باشد ، زیرا نمونه های خون اهدایی به سازمان به دقت مورد آزمایش قرارمی گیرد و خون های آلوده پس از شناسایی مورد استفاده قرار نمی گیرد . به همین دلیل در اكثر كشورهایی كه امكانات آزمایشگاهی برای این كار وجود دارد، انتقال بیماری از طریق خون تقریباً غیر ممكن شده است.

استفاده از سرنگ و سوزن آلوده

استفاده از سرنگ و سوزن آلوده به طور اشتراكی در معتادین تزریقی، یكی دیگر از راه های سرایت آلودگی است. چون استفاده از مواد مخدر عملی غیر قانونی است و اكثر افراد معتاد دارای وضع مالی بسیار بدی هستند ، در نتیجه از سرنگ های استفاده شده دیگران استفاده می كنند و از این طریق اگر شخصی آلوده به ویروس ایدز باشد ، به راحتی آلودگی را منتقل می كند .

سرایت از مادر به كودك

ویروس ایدز از مادر آلوده به كودك ممكن است در دوران حاملگی ، هنگام وضع حمل و یا كمی بعد از زایمان انتقال یابد. میزان سرایت آلودگی از مادر به كودك 5 تا 7درصد است. آلودگی در بچه هایی كه به روش سزارین به دنیا آمده اند نیز دیده شده است . شیر دادن یكی از راه های سرایت آلودگی است. ولی چون احتمال آن كم و مزایای تغذیه با شیر مادر بسیار زیاد است ، اكثراً توصیه می شود كه مادر به فرزند خود شیر بدهد.

حدود35 - 25 درصد (یك سوم) نوزادانی كه از مادر آلوده به ویروس ایدز متولد می شوند ، قبل از تولد ، هنگام تولد و یا در دوران تغذیه از شیر مادر آلوده می گردند. در كودكان، آلودگی به ویروس ایدز به سرعت به طرف ایجاد بیماری ایدز پیشرفت می كند و شانس زنده ماندن كودك هم كم است .

راه های دیگر سرایت

پیوند اعضاء از بافت های افراد آلوده، خال كوبی و سوراخ كردن گوش توسط سوزن و وسایل آلوده ، استفاده از مسواك و تیغ ریش تراشی شخص بیمار و ختنه با وسایل آلوده نیز از راه های دیگر سرایت بیماری است. (روی هم رفته استفاده از وسایل بهداشتی شخصی دیگران حتی افراد سالم نیز عاقلانه و بهداشتی نیست چه رسد به استفاده از وسایل شخص بیمار مبتلا به ایدز). از راه های تنفسی ، گوارشی و یا از طریق تماس های معمولی خانوادگی و یا محیط كار ، دانشگاه ، مدرسه و اردوگاه های جمعی كاری و یا تفریحی ، انتقال گزارش نشده است.

ویروس بیماری ایدز ، از راه های زیر قابل سرایت نیست:

تماس معمولی افراد در منزل یا اجتماع با بیمار.

دست دادن.

استفاده از وسایل غذا خوری مشترك : بشقاب، لیوان، قاشق و چنگال و…

استفاده از استخرهای عمومی یا توالت عمومی .

بغل گرفتن و یا بوسیدن صورت .

عطسه و سرفه.

دستگیره در، گوشی تلفن و میله اتوبوس.

استفاده از البسه دست دوم .

آب و غذا.

تماس با اشك و عرق بیمار.

استفاده از وسیله نقلیه مشترك.

نیش حشرات.

گروه های زیر بیشتر در معرض خطر قرار دارند :

كسانی كه پیوند های كلیه یا ... داشته اند یا از دیالیزهای مكرر استفاده می كنند و رعایت احتیاط های همه جانبه را نمی كنند .

كسانی كه به خون و فراورده های خونی بیشتری نیاز دارند (به علت بیماری های نظیر هموفیلی، تالاسمی و…)

معتادین تزریقی كه از سرنگ و سوزن به طور مشترك استفاده می كنند (كه این مسئله در زندانی ها بیشتر مشاهده می شود).

همسران افراد مبتلا.

شركای جنسی افراد مبتلا.

مبتلایان به هپاتیت ( ورم كبد ) یا مبتلایان به سل.

خال كوبی های دسته جمعی .

مبتلایان به بیماری های آمیزشی .

ملوانان و رانندگان عبوری ا ز مرزها.

فرزندان مادران آلوده .

جوانان.

علائم

آلودگی به ویروس ایدز دلیل ابتلا به بیماری ایدز نیست، ولی سرانجام تقریباً به طور اجتناب ناپذیری به بیماری ایدز منتهی می شود. مقصود از آلودگی به ویروس ایدز این است كه ویروس وارد بدن انسان شده ولی هنوز تغییراتی كه علائم بیماری را به بار می آورد ، ایجاد نكرده است.

یكی از اولین راه های شناخت یك بیماری ، شناخت علائم و مراحل مختلف سیر بیماری است. با این شناسایی می توان از گسترش و توسعه بیماری در مراحل اولیه جلوگیری نمود .علائم آلودگی بیماری ایدز بسیار پیچیده است و دارای مراحل چندی است كه الزاماً همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمی شود. این مراحل عبارت اند از:

مرحله اول

عفونت حاد: در اغلب موارد در صورتی كه تعداد كافی ویروس ایدز وارد بدن فردی شود ، بعد از چند هفته علائمی نظیر تب ، گلودرد، بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات ، سر درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهی دانه های جلدی یا تظاهرات عصبی ظاهر می گردد. این علائم اختصاصی نبوده و شباهت كاملی با نشانه های بسیاری از بیماری های دیگر دارد . چون خود به خود ظرف یك تا دو هفته بهبودی حاصل می گردد ، كمتر اتفاق می افتد كه بیماری دراین دوره تشخیص داده شود.

به علاوه از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی كه نشان گر آلودگی فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهی تا 16 ماه طول می كشد. در این فاصله زمانی ، فرد، آلوده است و ممكن است سایرین را آلوده كند و متأسفانه به روش های آزمایشگاهی فعلی نمی توان به وجود آن پی برد.

مرحله دوم

بدون علامت: پس از بهبودی خود به خودی مرحله حاد، بیمار وارد« مرحله بدون علامت» می شود كه برحسب نوع ویروس آلوده كننده از10 تا 17 سال طول می كشد. در این مدت شخص آلوده هیچگونه علامتی از بیماری را بروز نمی دهد و به ظاهر كاملاً سالم است ولی برای دیگران آلوده كننده می باشد. این مرحله نزد كودكان كوتاه تر است و در این مرحله شخص دیگران را مبتلا می كند. در این دوره آزمایش H.I.V مثبت است. كنترل انتشار ویروس در این مرحله مشكل می باشد.

مرحله سوم

بزرگی منتشر و پایدار غدد لنفاوی: دراین مرحله غدد لنفاوی به صورت بزرگ شده و به شكل قرینه و بدون درد در بیش از دو نقطه بدن به جز ناحیه كشاله ران ظاهر می شود و حداقل 3 ماه به همین حالت باقی می مانند.

مرحله چهار

مرحله قبل از ایدز و حالات وابسته به ایدز: قبل از بروز علائم نهایی ایدز در بیمار ، عوارضی ظاهر می شود كه به آن علائم مربوط به ایدز می گویند و عبارت اند از :

كاهش وزن بیشتر از 10 درصد وزن سابق.

اسهال به مدت بیشتر از یك ماه.

تب به مدت بیشتر از یك ماه.

عرق شبانه.

خستگی، بی حالی و ضعف.

این علائم را مقدمه استقرار كامل ایدز كه پایان طیف بیماری می باشد، به حساب می آورند . در برخی موارد، بی قراری، بی اشتهایی، دل درد و سر درد وجود دارد و تغییرات عصبی منجر به از دست دادن حافظه و آسیب اعصاب محیطی می شود. این علائم معمولاً متناوب است ولی كاهش وزن در اكثر بیماران وجود دارد و پیش رونده هم می باشد . بسیاری از بیماران در این مرحله دچار ضایعات پوستی، مخاطی و ضایعات دائم یا عود كننده دهنی و...به علت ویروس های مختلف می شوند.

مرحله پنجم

ایدز: ایدز به مرحله نهایی آلودگی ایدز گفته می شود. در این مرحله به علت كاهش شدید قدرت دفاعی بدن، شخص، مستعد ابتلا به بسیاری عفونت ها و سرطان ها می شود كه علائم بسیار متنوعی دارند و در نهایت بیمار را از پای در می آورند. حدود 25 درصد افراد پس از 5 سال ،25 درصد پس از 10 سال و حدود 25 درصد پس از 15 سال از ورود ویروس به بدن دچار ایدز می شوند . یعنی در مجموع حدود 75درصد افراد آلوده پس از 15سال به مرحله ایدز می رسند.

در مورد این مسئله كه بالاخره 25 درصد باقیمانده چه سرنوشتی دارند و چه زمانی وارد مرحله ایدز می شوند بحث وجود دارد. ولی آن چه كه مسلم است فرد آلوده ، حتی اگر دیرتر هم وارد مرحله بیماری شود، همواره برای سایرین آلوده كننده باقی می ماند. ایدز بر روی تمامی دستگاه های و اندام های بدن مانند تنفس، گوارش، عضلانی، عصبی، پوست و مخاط ، گوش و حلق و بینی و …اثر می گذارد.

پس از رسیدن به مرحله نهایی ایدز، متوسط طول عمر در بالغین حدود 5/2 سال است و بیمار نهایتاً به علت یكی از عفونت های فرصت طلب و یا سرطان ها از پا در می آید .

تشخیص بیماری

بیماری ایدز تمامی دستگاه های بدن را گرفتار می كند. با تشخیص به موقع و به جا و به دنبال آن با به كار بستن درمان های نگه دارنده و مراقبت های صحیح می توان تا حد قابل توجهی از مشكلات بیمار كاست و شرایط مناسب تری را برای زندگی وی فراهم نمود.

درمان

متأسفانه بیماری ایدز درمان قطعی ندارد. برای عفونت های فرصت طلب و سرطان ها می توان درمان های لازم را به كار برد و با داروهای مخصوص دستگاه دفاعی بدن را تقویت نمود، اما تاكنون واكسن مؤثری برای جلوگیری از بیماری پیدا نشده است.

راه های پیش گیری

چون این بیماری واكسن و درمان مؤثری ندارد و آلودگی به ویروس ایدز نهایتاً به بیماری ایدز منتهی می شود كه كشنده است ، بنابراین تنها راه مبارزه ، به كار بردن روش های پیشگیری از آلودگی است كه عبارت اند از:

 پای بند به اصول اخلاقی و خانوادگی پس از ازدواج.

وفاداری به همسر و عدم بی بند و باری. 

با كنترل خون و فراورده های خونی، احتمال سرایت آلودگی از این راه بسیار كم می شود.

اجتناب از استفاده مجدد از سرنگ های یك بار مصرف و عدم استفاده از سرنگ های مشترك.

استفاده نكردن از مسواك مشترك و به كارنبردن تیغ ریش تراش یك بار مصرف دیگران .

در حال حاضر تنها راه پیش گیری از سرایت آلودگی مادر به فرزند ، عدم بارداری زن آلوده است.

موارد یاد شده از راه های زیر آلوده شده اند:

69 درصد در اثر استفاده از سرنگ و سوزن اشتراكی (معتادین تزریقی)

13 درصد از راه تماس جنسی.

11 درصد از راه خون و فراورده های خونی .

1 درصد از مادر آلوده(به كودك) و مواردی هم نامشخص بوده است.

ایدز بلای جامعه معاصر:

در حال حاضر ایدز تنها بیماری است كه در همه كشورهای جهان، چه غنی و چه فقیر ، به عنوان یك مشكل حیاتی مطرح است. بیماران مبتلا به ایدز بی نهایت آسیب پذیرند. به علت پیش داوری و ترس از سرایت بیماری، این بیماران در مورد انتخاب مسكن، شغل، مراقبت های بهداشتی و حمایت عمومی مورد تبعیض قرار می گیرند. رفتارهای نامناسب و تحقیرآمیز، موجب انزوای بیمار گشته، فرصت های آموزشی را از وی می گیرد.

وحشت مرگ، وحشت طرد و تنهایی، وحشت انگ اجتماعی، اخراج كارگران مبتلا و بدنامی از طرف دوستان، آشنایان و خانواده، سبب می شود آنهایی كه گمان می كنند ممكن است آلوده باشند، وضعیت خودشان را تا جایی كه مقدوراست مخفی نگهدارند كه این خود موجب گسترش آلودگی می شود. به همین دلیل این بیماران باید از خدمات حمایتی از قبیل حمایت قانونی و مالی، مشاوره ای و خدمات بهداشتی درمانی برخوردار گردند.

در بعضی جوامع مانند كشور ایران كه آلودگی در سطح نسبتا پائین است، هنوز مشكلات اقتصادی و اجتماعی، خود را نشان نداده است ولی در آینده شاید چنین نباشد. باید بدانیم این مشكلات در كنار ماست و ما را تهدید می كند، زیرا كشور ما در منطقه آسیا واقع است كه پرجمعیت ترین منطقه جهان است.

براساس برآورد سازمان بهداشت جهانی با دارا بودن پایین ترین معیارهای اقتصادی و انسانی، امكان همه گیری آلودگی و بیماری ایدز در قرن بیست و یكم در آن زیاد است. باید توجه داشت كه تنها سد مطمئن در مقابل گسترش آلودگی، رعایت سخت و قانونمند روابط جنسی و پای بندی به اصول مقدس زناشویی و ارزش های اخلاقی در جامعه است.

آخرین آمار ایدز در ایران - مهر ۱۳۸۷

روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام کرد، تا اول مهر 87 مجموعا هجده هزار و 320 نفر افراد مبتلا به AIDS - HIV یعنی افرادی که ویروس ایدز وارد بدنشان شده است در کشور شناسایی شده اند که 93،7 درصد آنان را مردان و 6،3 درصد را زنان تشکیل می دهند.

بر اساس این گزارش ، 2800 نفر از کل افراد شناسایی شده مبتلا به ویروس AIDS - HIV و مبتلا به بیماری ایدز فوت کرده اند.

39،3 درصد از مبتلایان به HIV در گروه سنی 34 - 35 سال قرار دارند که بالاترین نسبت در بین گروه های سنی را به خود اختصاص می دهند.

بنابراین گزارش علل ابتلا به HIV در بین کل مواردی که از سال 1365 تاکنون در کشور به ثبت رسیده اند به ترتیب، تزریق با وسایل مشترک در مصرف کنندگان مواد (69 درصد)، رابطه جنسی (7،9 درصد)، دریافت خون و فرآورده های خونی (1،3 درصد) و انتقال از مادر به کودک (0.6 درصد) بوده است. همچنین راه انتقال در 21،2 درصد از این گروه نامشخص اعلام شده است.

در مقایسه این آمار با مواردی که ابتلا آنان در سال 1387 گزارش شده است، اعتیاد تزریقی 80،8 درصد، برقراری روابط جنسی 11،9 درصد و انتقال از مادر مبتلا به کودک 0.7 درصد را تشکیل داده است. در 6،5 درصد از مواد شناسایی شده در سال جاری راه انتقال نامشخص بوده و هیچ مورد جدید ابتلا از راه خون و فرآورده های خونی گزارش نشده است.

دنیای حرفه و فن www.herfe-rszy.blogfa.com

منبع: شبکه خبر